Points of Views
From Jerusalem
Points of Views
המשך Continue
רוצים לדעת מי אנחנו?

0202 – نظرة من غربي القدس

"لماذا يتعلم الفلسطينيون اللغة العبرية؟

خلال مقابلات للخلفية التي قمت بها لمقال "القدس بالعبري" (انظر الرابط في نهاية هذا المقال) التابع ل "دولة القدس" في الخريف الماضي، تحدثت مع شخصية عامة في المجتمع المقدسي الفلسطيني، وهو رجل الذي عمل سابقًا في مركز توظيف في شارع هيليل في وسط المدينة. أخبرني أنه قبل حوالي سبع سنوات، توجه عدد من النساء من القدس الشرقية إلى مركز التوظيف بطلب عمل. ساعدهن شخص في المكتب ووعدهن بعمل في التنظيف، ولكن في اليوم الأول من العمل، وجدن أنفسهن في شقة خاصة في تل أبيب وكان مُتوقع منهن العمل في أقدم مهنة في العالم.

في حين أن هذا موقف متطرف للغاية، ولكن عدم معرفة اللغة هو ضعف يقود الكثير منا إلى أماكن لم نكن نريد الذهاب إليها، مما يحد من حريتنا في الحركة واستقلالنا.

كفلسطينيات من القدس، نشعر بالفجوة في اللغة عندما نأتي للبحث عن عمل. وفقًا لاستطلاع أجرته بلدية القدس عام 2016، يعمل حوالي 80٪ من عرب القدس الشرقية الذين يتحدثون العبرية بشكل جيد. من ناحية أخرى، 93٪ من أولئك الذين لا يتحدثون العبرية بشكل جيد، ليسوا في القوى العاملة. وبعبارة أخرى: التي تتحدث اللغة العبرية تعمل، والتي لا تتحدث [اللغة] – أقل من ذلك بكثير.

في السنوات الأخيرة، تم إنشاء عشرات المعاهد لتعليم اللغة العبرية، وازداد عدد متعلمي العبرية بشكل ملحوظ. هذا شيء جديد نسبيًا. كانت نقطة التحول هي بناء الجدار الفاصل، الذي بدأ في حزيران 2002. أدار العديد من المقدسيين وجوههم إلى غرب المدينة، بدلاً من الضفة الغربية، بحثًا عن عمل لأن الوصول إلى الضفة الغربية أصبح أكثر صعوبة وأيضاً لأن القدرة على كسب المال كانت أعلى في القدس. ولنفس الأسباب، يختار العديد منا أيضًا الدراسة في المؤسسات التعليمية الإسرائيلية.

القصة المحيطة بإتقان اللغة العبرية معقدة. من ناحية، هناك السؤال العملي حول كيفية تدريس اللغة العبرية. من الجدير بالذكر أن تعليم اللغة العبرية في القدس الشرقية ليس بمستوى الذي يسمح للمقدسيين الشرقيين بالعمل في غرب المدينة، وللكثير منهم حتى إجراء محادثة أساسية، الأمر الذي ينعكس في حقيقة أن العديد من الأشخاص الذين أعرفهم، مع شهادات أكاديمية، يعملون كنوادل [في المطاعم] لأنهم لا يعرفون اللغة العبرية.

بعد سنوات من الإهمال ونقص الاستثمار، هناك محاولة لمواجهة هذا التحدي. في أيار 2018، تم اعتماد القرار الحكومي 3790، الذي يهدف إلى تقليل الفجوات الاجتماعية والاقتصادية ويؤدي إلى التنمية الاقتصادية في القدس الشرقية. خصص جزء كبير من ميزانية القرار إلى تعليم البغة العبرية. لا يوجد حتى الآن تقرير انتقادين من السلطات عن فعالية برامج التعليم، ولكن وفقًا لجهات الميدان وعشرات الأشخاص الذين تحدثت إليهم، لا يزال من غير الممكن رؤية نجاح بالخطة، كما أنه لا يوجد تعامل مع الموضوع غير على مستوى المدرسة.

من ناحية أخرى، يبرز السؤال حول أهمية عمق تعليم اللغة العبرية. اللغة هي جزء أساسي من علاقات القوة. التحكم في اللغة يغير علاقات القوة. ولكن كيف؟

نحن نتعلم في المؤسسات الإسرائيلية ونعمل في غرب المدينة بأعداد متزايدة – وهو أمر يتعارض مع مبادئ المقاومة الفلسطينية، التي تدعو إلى عدم الاعتراف بدولة إسرائيل وتجنب أي صلة بها. تم عمل مقابلة للمقال مع بن أفراهمي، الذي كان مستشار لشؤون العرب لرئيس بلدية القدس السابق نير بركات. ووفقاً له، نرى عملية يصبح فيها "عرب 67" من القدس الشرقية إلى "عرب 48".

أي أننا نتحول إلى إسرائيليين [أسرلة]. هذا مفهوم يشير إلى عملية كبيرة للغاية، أعتقد أنها قد تؤدي في نهاية المطاف إلى رفاهية أكبر لعرب القدس، ولكن أيضًا – وليس أقل أهمية – لتوسيع الانفصال بيننا، وبين الفلسطينية المقدسيين، وبين إخواننا في الضفة الغربية واستمرار في زيادة مساحة القدس وبنية الحياة العربية المحلية. كما أنه سيعمق نظام الانفصال والحكم الإسرائيلي، عن طريق تأصيل سياسة بناء الهوية التي في أساسها تحاول إسرائيل إحداث فرق مصطنع داخل المجتمع الفلسطيني بهدف السيطرة عليها.

لا يفصل جدار الفصل بين العرب واليهود، بل بين العرب والعرب. لقد خلق حدودًا ملموسة بين المقدسيين داخل الجدار ومن هم خارجه، ولكن بشكل أساسي – خلق [الجدار] حدود للوعي التي من شأنها أن تؤدي إلى وعي مقدسي مختلف. يختلف عن [وعي] "عرب 67" وسكان الضفة الغربية، وأيضًا يختلف عن [وعي] "عرب 48".

لا ننسى القضية السياسية أبدًا، لكن في بعض الأحيان يجب أن ننظر إلى الصورة الأكبر. في آذار 2010، زرت أختي، كنت بعمر ٤ سنوات، في مستشفى هداسا عين كارم. رأيت القلق والحزن على وجه أهلي الذي لم أفهمه. وجدت عذرًا لأتجول في القسم وحدي أملاً في العثور على لافتة أو شخص ما ليخبرني عن القسم الذي نحن فيه ومما يعاني الأطفال فيه، ولكن كل شيء كان باللغة العبرية لذا لم أكن أدرك أن أختي كانت تعاني من سرطان الدم. أثناء علاجها، الذي استمر حوالي عامين، حاول والداي عدة مرات إخفاء معلومات عني التي بالكاد فهموها، والتي سمعوها من الأطباء الإسرائيليين. كان الحل الوحيد بالمسبة لي هو تعلم العبرية.

مع كل الألم والتعقيد، نحن نتجه إلى تعلم اللغة العبرية. تعتقد إسرائيل أنها هكذا ستجعلنا نفقد هويتنا ولكن هذا يعطينا القوة للاتحاد أكثر.

المقال: نغم أبو الليل

لا تفوتوا مقال "دولة القدس" عن – القدس بالعبري – ادخل على الرابط: https://buff.ly/2XecoA5

نُشر لأول مرة في صحيفة هآرتس، 17.5.20 "

◀️المصدر: مدينة القدس
مصدر الصورة: مدينة القدس

#اللغة_العبرية #سؤال #تعليم #أهمية

למה פלסטינים לומדים עברית?

במהלך ראיונות רקע שעשיתי לכתבה ״אלקודס בעברית״ (ראו קישור בסוף הכתבה) של ״מדינת ירושלים״ בסתיו האחרון, שוחחתי עם דמות ציבורית בחברה הפלסטינית הירושלמית, אדם שבעבר עבד במרכז תעסוקה ברחוב הלל במרכז העיר. הוא סיפר לי שלפני כשבע שנים מספר נשים ממזרח ירושלים פנו למרכז התעסוקה בבקשה לעבודה. מישהו במשרד טיפל בהן והבטיח להן עבודה בניקיון, אך ביום הראשון לעבודה הן מצאו את עצמן בדירה פרטית בתל אביב כשמצופה מהן לעבוד במקצוע העתיק בעולם.

זה אמנם מקרה קיצוני מאוד, אך חוסר ידיעת השפה היא חולשה שמובילה רבות מאתנו למקומות שלא היינו רוצות להגיע אליהן, ומגבילה את חופש התנועה ואת העצמאות שלנו.

כפלסטיניות ירושלמיות אנחנו מרגישות את הפער בשפה כשאנחנו מגיעות לחפש עבודה. על פי סקר של עיריית ירושלים מ-2016, כ-80% מהערבים במזרח ירושלים שמדברים עברית ברמה טובה מועסקים. מנגד, 93% מאלו שאינם דוברי עברית טובה, אינם בכוח העבודה. במילים אחרות: מי שמדברת עברית עובדת, מי שלא – הרבה פחות.

בשנים האחרונות קמו עשרות אולפנים ללימוד עברית, ומספר לומדי העברית צמח משמעותית. זה דבר יחסית חדש. נקודת המפנה הייתה עם בניית גדר ההפרדה, שהחלה ביוני 2002. ירושלמים רבים הפנו את פניהם למערב העיר, במקום לגדה, בחיפוש אחרי עבודה מפני שהגישה לגדה נהפכה לקשה יותר וגם מפני שפוטנציאל ההשתכרות גבוה יותר בירושלים. מאותן סיבות רבות מאתנו גם בוחרות ללמוד במוסדות לימוד ישראליים.

הסיפור סביב השליטה בשפה העברית הוא מורכב. מצד אחד, ישנה השאלה הפרקטית של כיצד ללמד עברית. ראוי לציין שלימודי העברית במזרח ירושלים אינם ברמה המאפשרת למזרח ירושלמים לעבוד במערב העיר, ולרבים אפילו לא לנהל שיחה בסיסית, דבר שמתבטא בכך שהרבה אנשים שאני מכירה, עם תארים אקדמיים, עובדים במלצרות כי הם לא יודעים עברית.

אחרי שנים של הזנחה והעדר השקעה, יש ניסיון להתמודד עם האתגר הזה. במאי 2018 התקבלה החלטת הממשלה מספר 3790, שמטרתה הייתה לצמצם פערים חברתיים-כלכליים ולהוביל לפיתוח כלכלי במזרח ירושלים. חלק ניכר מתקציב ההחלטה הולך ללימודי העברית. עוד אין דו"ח ביקורתי של הרשויות על היעילות של תוכניות הלימוד, אבל על פי גורמי שטח ועשרות אנשים שאיתם דיברתי, עדיין אי אפשר לראות בתוכנית הצלחה, מה גם שאין טיפול בנושא מעבר לרמת בתי הספר.

מצד שני, עולה השאלה לגבי משמעות העומק של לימוד העברית. שפה היא חלק מרכזי מיחסי הכוחות. שליטה בשפה משנה את יחסי הכוחות. אבל איך?

אנחנו לומדות במוסדות ישראליים ועובדות במערב העיר במספרים שהולכים וגדלים – דבר אשר סותר את עקרונות ההתנגדות הפלסטינית, שדוגלת באי הכרה במדינת ישראל והחרמת כל קשר אתה. בן אברהמי, שהיה יועץ לענייני ערבים של ראש עיריית ירושלים לשעבר, ניר ברקת, התראיין לכתבה. לדבריו, אנחנו רואים תהליך בו "ערביי 67'" של מזרח ירושלים הופכים ל"ערביי 48'".

כלומר, אנחנו עוברים ישראליזציה. זהו מושג שמעיד על תהליך גדול מאוד, שלדעתי אולי יוביל בסופו של דבר לרווחה גדולה יותר לערביי ירושלים אך גם – ולא פחות חשוב – להרחבת הנתק בינינו, הפלסטינים הירושלמים, לבין אחינו בגדה והמשך ביתור המרחב הירושלמי ומרקם החיים הערבי המקומי. זה גם יעמיק את שיטת ההפרד ומשול הישראלית, במובן של השרשת מדיניות ההבניה הזהותית שבבסיסה מנסה ישראל ליצור הבדל מלאכותי בתוך החברה הפלסטינית כדי לשלוט עליה.

גדר ההפרדה אינה מפרידה בין ערבים ליהודים אלא בין ערבים לערבים. היא יצרה גבול פיזי בין הירושלמים שבתוך הגדר לבין אלה שמחוצה לה אך בעיקר – יצרה גבול תודעתי שיוביל לתודעה ירושלמית שונה. שונה מזו של "ערביי 67'" ותושבי הגדה אך שונה גם מזו של "ערביי 48'".

אנחנו לעולם לא שוכחים את העניין הפוליטי אבל לפעמים צריך להסתכל על התמונה הגדולה יותר. בחודש מרץ 2010 ביקרתי את אחותי, אז בת ארבע, בבית החולים הדסה עין כרם. על פני ההורים ראיתי דאגה ועצב שלא הבנתי. מצאתי תירוץ להסתובב במחלקה לבד בתקווה למצוא איזה שלט או מישהו שיגיד לי באיזו מחלקה אנחנו נמצאים ומה יש לילדים ששוהים שם אבל הכול היה בעברית ולכן לא הבנתי שאחותי סובלת מלוקמיה. במהלך הטיפול בה, שארך כשנתיים, הוריי ניסו כמה פעמים להסתיר ממני מידע שגם הם בקושי הבינו, ששמעו מפיהם של הרופאים הישראלים. הפתרון היחיד שהיה בידי זה ללמוד עברית.

עם כל הכאב והמורכבות, אנחנו כן פונים ללימודי עברית. ישראל חושבת שכך היא תגרום לנו לאבד את הזהות שלנו אך זה נותן לנו כוח להתאגד אפילו יותר.

כתבה: נע'ם אבו ליל

אל תפספסו את הכתבה של מדינת ירושלים בנושא – אלקודס בעברית – היכנסו לקישור: https://buff.ly/2XecoA5

פורסם לראשונה בעיתון "הארץ", 17.5.20

◀️המקור: מדינת ירושלים

https://bit.ly/2zq9nos

https://www.facebook.com/198764100710651/posts/622429135010810/